تحولات شهر تهران در بیش از یک قرن گذشته

با مروری بر تحولات شهر تهران در بیش از یک قرن گذشته، از سرگذشت شهر تهران اطلاع خواهید یافت.

مبدا این تغییرات دهه 1270 است که به دلیل آغاز مدیریت شهری و ایجاد اولین شهرداری در این دهه، این دوران در نظر گرفته شده است.

در سال 1270، هسته مرکزی و اولیه شهر تهران محدوده کنونی منطقه 12 شهرداری تهران شکل گرفت که در حصاری 400 هکتاری متشکل از 12 دروازه و 114 برج به نیت 114 سوره قرآن کریم ساخته شده بود.


در سال 1300 کریم آقا بوذرجمهری شهردار تهران، در راستای توسعه و اقدام جهت پیشرفت شهر تهران نسبت به تخریب حصار و دروازه‌ها اقدام نمود و گسترش محدودی در اطراف هسته مرکزی شکل گرفت.


توسعه تهران تا سال 1320 از طریق قریه‌های ییلاقی در شمال تهران باتوجه به تمرکز جمعیت، ادامه پیدا کرد و تهران از هسته مرکزی به سمت شمال و غرب گسترش یافت. در شمال، شمیرانات و در جنوب، ری لکه‌هایی از آغاز شهرنشینی را به تصویر می‌کشند.


تا سال 1335 علاوه بر توسعه بیشتر تهران و رشد بیشتر در داخل بافت موجود به لحاظ مسکونی و اداری و تجاری، شهرکی در محدوده نارمک فعلی برای اسکان کارمندان دولت ساخته شد.


تا سال 1345 رشد درون بافتی و توسعه به اطراف با اتصال کامل نیمه شمالی به هسته مرکزی و همچنین ساخت شهرک‌های پیکان‌شهر و اکباتان و بهجت آباد و شهرک قدس (شهرک غرب در روستای خوردین) ادامه یافته است.


تصویب قانون اصلاحات اراضی و از هم‌پاشیدگی نظام اقتصادی در روستاها و هجوم جمعیت جویای کار به شهرهای بزرگ به ویژه تهران در در دهه 1345 تا 1355 قابل مشاهده است.


در سال‌های 1355 تا 1365، به دلیل مشکلات اقتصادی، جنگ تحمیلی و نبود قوانین مشخص در زمینه مسکن و جمعیت و اعطای زمین رایگان به خانواده‌های 5 و 7 نفره، تهران با رشد انفجاری جمعیت مواجه گردید.


در سال‌های 1365 تا 1375، حریم شهر تهران مشخص شده و توسعه تهران در این محدوده ادامه یافته است.


در میانه دهه 80 طرح جامع شهرداری تهران تصویب و مناطق 22 گانه تثبیت گردید و رشد درون کالبد شهری ادامه یافت.